Grupa krwi

W skład badania grupy krwi wchodzą oznaczenia:

• grup krwi (w układzie AB0): A, B, 0, AB 
• układ Rh (D): Rh+, Rh-
• przeciwciała odpornościowe (pośredni test antyglobulinowy - odczyn Coombsa)

W układzie AB0 wyróżnia się 4 główne fenotypy: A, B, AB, 0, a częstość ich występowania w Europie Środkowej przedstawia się następująco:

• A – 45 proc.
• 0 – 40 proc.
• B – 10 proc.
• AB – 5 proc.

Antygeny grupowe krwi umiejscowione są w erytrocytach. Ich przynależność grupowa warunkowana jest przez dwa antygeny: A i B. Każdy człowiek w ciągu pierwszych 6 miesięcy życia wytwarza przeciwciała komplementarne z własną grupą krwi:

• Grupa krwi A- przeciwciała anty B
• Grupa krwi B- przeciwciała anty A
• Grupa krwi 0- przeciwciała anty A i przeciwciała anty B 
• Grupa krwi AB- brak przeciwciał anty A i anty B

Te fizjologicznie występujące przeciwciała grupowe anty- A i anty- B są określane mianem przeciwciał regularnych.

Drugim pod względem ważności układem antygenów grupowych jest układ Rhesus. Cecha Rhesus jest dziedziczona zależnie od trzech par genów, z których najważniejszy jest D (Dd, DD). Antygen D wykazuje największa immunogenność, w związku z czym przynależność do danej grupy Rh uzależnia się od jego obecności. Osoby będące Dd lub DD dodatnie są Rh+, a osoby nie mające cechy grupowej D są Rh-.

Częstość występowania w Polsce grup krwi z czynnikiem Rh

• Grupa krwi ARh+ 32 proc., 
•  Grupa krwi 0 Rh+ 31 proc., 
• Grupa krwi B Rh+ 15 proc., 
• Grupa krwi AB Rh+ 7 proc., 
• Grupa krwi O Rh- 6 proc., 
• Grupa krwi A Rh- 6 proc., 
• Grupa krwi B Rh- 2 proc.,  
• Grupa krwi AB Rh- 1 proc.

Grupa krwi i czynnik Rh są dziedziczone od rodziców danej osoby i nie ulegają zmianie przez całe życie (wyjątkiem jest leczenie niektórych nowotworów hematologicznych z wykorzystaniem transplantacji szpiku).

Pośredni test antyglobulinowy Coombsa jest badaniem, którego celem jest wykrycie przeciwciał odpornościowych. Celem wykonania tego testu jest zapobieganie skutkom kontaktu krwinek czerwonych z niszczącymi je przeciwciałami. Obecność ich we krwi kobiety ciężarnej może zagrozić zdrowiu nienarodzonego jeszcze dziecka (choroba hemolityczna noworodka), a w przypadku wykonywania transfuzji może doprowadzić do odrzucenia krwi dawcy przez organizm pacjenta (reakcje poprzetoczeniowe).

Grupa krwi - cel badania 

Oznaczenie grupy krwi ma znaczenie przy doborze krwi do przetoczeń wymaganych, np.: podczas zabiegów operacyjnych, podczas leczenia chorób krwi, podczas transplantacji lub w czasie ciąży. Badanie grupy krwi oznaczane jest również u pacjentów, którzy chcą zostać honorowymi dawcami krwi. Badanie to, przed upowszechnieniem testów genetycznych, służyło również do ustalenia ojcostwa.

Kiedy powinno się wykonać oznaczenie grupy krwi?

• U osób, które chcą zostać dawcami krwi - każda pełnoletnia osoba nieposiadająca przeciwskazań powinna zostać honorowym dawcą krwi;
• U kobiet będących w ciąży lub planujących ciążę - ryzyko rozwoju choroby hemolitycznej noworodka (konflikt serologiczny, powikłania konfliktu serologicznego). To ryzyko można określić dzięki mechanizmom dziedziczenia grup krwi na podstawie grupy krwi matki i ojca;
• Przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi;
• Przed transfuzjami krwi (reakcje poprzetoczeniowe);
• W innych sytuacjach klinicznych, wymagających przetoczenia krwi.