HIV (IV-ta generacja)

Testy w kierunku wirusa HIV to obecnie najczęściej testy IV generacji, wykrywające jednocześnie antygen p24 wirusa,  jak i przeciwciała przeciwko wirusowi HIV w klasach IgM oraz IgG. W przypadku zakażenia wirusem HIV antygen p24  wykrywany jest  jako pierwszy, można go wykryć już 2 tygodnie od zakażenia, zanim jeszcze pojawią się przeciwciała przeciw wirusowi HIV. Testy w kierunku HIV to tzw. badania przesiewowe, stanowią pierwszy etap diagnostyki zakażenia HIV.

Ryzyko zakażenie stwarzają przygodne kontakty seksualne, kontakt zranionej skóry z krwią, używanie skażonych igieł, skażonych przyborów do manicure i pedicure.

Testy na HIV - IV generacji  typu combo mają wysoką czułość, ale należy ostrożnie interpretować wyniki ujemne, jeśli istnieje ryzyko, że  osoba badana była narażona na zakażenie wirusem HIV.

W takiej sytuacji test należy ponownie wykonać po 12 tygodniach. Czas ten to tzw. okno serologiczne. Jest to czas od momentu zakażenia do momentu pojawienia się we krwi osoby zakażonej wykrywalnego poziomu antygenu p24 i/lub przeciwciał anty HIV.

Jeżeli badanie na HIV zostało wykonane zbyt wcześnie, gdy we krwi nie można jeszcze wykryć antygenu p24 lub przeciwciał anty HIV wynik badania może być ujemny,  pomimo że osoba badana jest zakażona wirusem HIV. Powtórzenie badania po 12 tygodniach minimalizuje ryzyko uzyskania wyniku fałszywie ujemnego.

W różnych stanach zdrowia wynik testu przesiewowego może być fałszywie dodatni.

Jest to spowodowane obecnością we krwi osoby badanej czynników, które wpływają na analizę. Mogą  to być różne przeciwciała niezwiązane z zakażeniem HIV, ale z innymi chorobami, lub ciążą, które zakłócają  test.

Dlatego wynik dodatni testu przesiewowego wymaga potwierdzenia innym rekomendowanym testem. W przypadku testów na HIV jest to test Western-Blot.

Dodatni wynik testu Western Blot  na HIV świadczy o zakażeniu wirusem HIV.

Test na HIV – cel badania

Wykonanie testu w kierunku wirusa HIV ma na celu wstępną diagnostykę w kierunku  zakażenia wirusem HIV. W teście na HIV wykrywa się najczęściej antygen p24 wirusa HIV oraz przeciwciała przeciw wirusowi HIV obecne we krwi osoby zakażonej.

Badanie polega na pobraniu od pacjenta próbki krwi żylnej, która jest następnie analizowana w Laboratorium na obecność antygenu wirusa HIV i przeciwciał przeciwko wirusowi HIV.

Czym jest wirus HIV?

HIV to ludzki wirus upośledzenia (niedoboru) odporności (ang. human immunodeficiency virus). 

Prowadzi do stopniowej degradacji układu immunologicznego, upośledza zdolność obrony przed patogenami, co oznacza większą podatność na infekcje. Zakażenie wirusem HIV może trwać przez długie lata bez wywoływania żadnych symptomów, co znacznie komplikuje proces diagnozy. W ciągu  8–10 lat od zakażenia  wirus HIV może nie dawać żadnych symptomów, jednak w tym czasie wirus HIV cały czas namnaża się i niszczy odporność zakażonej osoby poprzez atakowanie limfocytów CD4, które odpowiadają za odporność.

Wirus HIV jest wirusem limfocytotropowym oraz neurotropowym, oznacza to, że uszkadza on bezpośrednio układ immunologiczny i układ nerwowy. Zakażony przez niego organizm wytwarza przeciwko wirusowi przeciwciała, nie jest jednak w stanie doprowadzić do eliminacji wirusa. 

Konsekwencją nieleczonego zakażenia HIV jest rozwój AIDS, będący skutkiem niedoboru (osłabienia) układu odpornościowego. Jest to zespół chorób, na które zapadają pacjenci zakażeni wirusem HIV. Organizm jest bardziej podatny na infekcje i nowotwory. Nawet zwykła infekcja staje się zagrożeniem dla zdrowia i życia osób z AIDS. AIDS  rozwija się  po wielu latach trwania infekcji HIV u osób nieświadomych zakażenia. Osoby zdiagnozowane obejmowane są  nowoczesną terapią (leki antyretrowirusowe), która zapobiega wystąpieniu AIDS. Przyjmowanie leków znacznie spowalnia działanie wirusa i pozwala na wieloletnie przeżycie w normalnym komforcie.

Wirus HIV jest zróżnicowany genetycznie i dzieli się na dwa główne typy wirusa: HIV-1 i HIV-2.  Wirus HIV-1 jest kosmopolityczny, występuje  w różnych częściach świata i odpowiada za większość zakażeń. Wirus HIV-2 jest obecny głównie w Afryce Zachodniej, ale występuje też w Europie i Ameryce.

Osoby zakażone wirusem HIV mają obowiązek poinformowania o zakażeniu swoich partnerów seksualnych.

Objawy zakażenia wirusem HIV (początkowe i dalsze)

Wczesne objawy zakażenia wirusem HIV pojawiają się około  2- 3 tygodni od zakażenia. Następnie po kolejnych 14 dniach objawy te ustępują. Dlatego zakażenie HIV często jest ignorowane. 

Do wczesnych objawów zakażenia wirusem HIV należą: ból głowy, czasem w połączeniu z innymi symptomami neurologicznymi; zmęczenie, ból mięśni, ból gardła, powiększenie się węzłów chłonnych (zwykle szyjnych i pachowych), owrzodzenia jamy ustnej, przełyku, narządów płciowych lub odbytu, objawy skórne- czerwona grudkowata wysypka, przypominająca wysypkę w różyczce. Wysypka występuje na twarzy, tułowiu i kończynach osoby zakażonej, stanowi ważny sygnał w rozpoznawaniu zakażenia.

W kolejnym etapie zakażenia następuje powiększenie węzłów chłonnych trwające 3 miesiące. Inne objawy zakażenia w tym czasie ustępują.

Następny etap zakażenia to etap zakażenia przewlekłego,  faza utajenia, która może trwać nawet do 10 lat. W tym czasie osoba zakażona nie odczuwa żadnych objawów. Mimo braku objawów układ immunologiczny osoby zakażonej  jest systematycznie niszczony przez wirusa, prowadząc do skrajnego upośledzenia  odporności.

W kolejnym etapie zakażenie rozwija się pełnoobjawowe AIDS.

AIDS - objawy i leczenie

Pierwsze symptomy rozwijania się AIDS mogą być sygnalizowane pod koniec fazy przewlekłej, są to: przewlekłe, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, przewlekłe uczucie zmęczenia, przewlekłe biegunki, duszności, bóle głowy, nawracające infekcje dróg oddechowych i pokarmowych o podłożu bakteryjnym, wirusowym  i grzybiczym, powiększenie śledziony, częste infekcje skórne.

Występuje także charakterystyczny dla AIDS  zespół wyniszczenia tj. utrata masy ciała  powyżej 10%, biegunka lub gorączka trwające powyżej 30 dni.

U osób zakażonych HIV, nieleczonych pojawiają  się choroby wskaźnikowe dla AIDS,  są to zakażenia układowe powodowane przez patogeny oportunistyczne, czyli takie, które wywołują chorobę tylko u osób z obniżoną odpornością, takie jak: 

• Kandydoza oskrzeli, płuc oraz przełyku,
• Pneumocystozowe zapalenie płuc,
• Ciężkie grzybicze zakażenia układowe,
• Toksoplazmoza ośrodkowego układu nerwowego,
• Kłębuszkowe zapalanie nerek w postaci nefropatii HIV, 
• Nowotwory (mięsak Kaposiego, inwazyjny rak szyjki macicy, niektóre rodzaje chłoniaków).

Występują też uporczywe objawy skórne, zwykle nagłe pojawienie się rozległych zmian łuszczycowych, ciężkie do wyleczenia ropnie i czyraki, grzybice skóry.

Leczenie zakażenia HIV i AIDS

W leczeniu zakażenia wirusem HIV oraz terapii AIDS stosowane są  leki antyretrowirusowe.

Leki te nie mogą całkowicie wyleczyć choroby AIDS, ale mogą maksymalnie zahamować namnażania się wirusa w organizmie, dzięki czemu możliwa jest częściowa  odbudowa  uszkodzonego przez wirus HIV układu immunologicznego.

Podjęcie leczenia antyretrowirusowego jeszcze przed pojawieniem się objawów choroby AIDS może znacznie przedłużyć życie chorego i wyraźnie poprawić jego jakość. Taka terapia zmniejsza ryzyko przeniesienia wirusa HIV na osoby z jego najbliższego otoczenia.