D-dimery

D-dimery to fragmenty białka, które są produktem rozpadu fibryny pod wpływem osoczowego enzymu plazminy. Stężenie D-dimerów we krwi wzrasta, kiedy w organizmie nasilają się procesy powstawania i rozpadu skrzepów. Dzieje się tak w przypadku zaburzenia mechanizmów krzepnięcia i fibrynolizy (rozpuszczanie skrzepu). Zwiększone stężenie D-dimerów w osoczu występuje w:

• żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ),
• DIC (zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego),
• ostrym zespole wieńcowym,
• stanach zapalnych, w tym zaostrzenie choroby zwyrodnieniowej stawów,
• zaawansowanej chorobie nowotworowej,
• żylakach, niewydolności żylnej,
• stanach po operacji, urazach.  

D-dimery - cel badania

D-dimery są markerami aktywacji procesów krzepnięcia i fibrynolizy (rozpadu skrzepu). Badanie D-dimerów we krwi jest przydatne w diagnostyce zaburzeń krzepnięcia krwi, żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej, zatorowości płucnej, DIC (zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego), ostrego zespołu wieńcowego.

D-dimery - choroba zakrzepowo-zatorowa

Ze względu na wysoką czułość prawidłowe wyniki badania D-dimerów we krwi, pozwalają wykluczyć klinicznie istotną, zagrażającą życiu, żylną chorobę zakrzepowo-zatorową. Oznaczanie D-dimerów zaleca się u pacjentów z podejrzeniem zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej. Badanie D-dimerów nie służy do rozpoznania ŻChZZ, lecz do wykluczenia tej potencjalnie śmiertelnej choroby. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa to "cichy zabójca", choroba, która nierozpoznana w porę może doprowadzić do śmierci. Czynniki sprzyjające rozwojowi choroby to:

• wiek,
• otyłość,
• długotrwałe unieruchomienie,
• operacje chirurgiczne.

Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) jest wynikiem rozwinięcia się skrzepu krwi (skrzepliny) w jednej z głównych żył (szczególnie żył dolnych kończyn) i utworzeniem zatoru z części skrzepliny w krążeniu płucnym.

Typowe objawy zatorowości żylnej kończyn, obejmują obrzęk lub ból kończyny dotkniętej chorobą, jak również jej większą tkliwość, wyższą ciepłotę, rumień lub rozszerzenie żył powierzchownych. Choroba ta może także przebiegać bezobjawowo. 
Podejrzenie zatorowości płucnej jest szczególnie wysokie u pacjentów z dusznością/płytkim
oddechem, opłucnowym bólem klatki piersiowej, omdleniami, krwiopluciem lub nagłą niestabilnością hemodynamiczną (wstrząs lub hipotonia). Na ogół podejrzenie zatorowości płucnej można określić jako ostry rzut nowych objawów lub pogorszenie stanu duszności albo ból w klatce piersiowej bez jakiejkolwiek innej oczywistej przyczyny.

D-dimery - co to za badanie

D-dimery to fragmenty białka, które powstają w wyniku enzymatycznego rozpadu fibryny (skrzepu). Fibryna i fibrynogen to kluczowe czynniki biorące udział w procesie krzepnięcia krwi. Od fibrynogenu zależy prawidłowy przebieg tego zjawiska, polegający na wytworzeniu skrzepu i zahamowaniu krwawienia. W miejscu uszkodzenia naczynia krwionośnego dochodzi do gromadzenia się i agregacji płytek krwi. Pierwotny czop hemostatyczny tworzy się, by wzmocnić go i zapobiec dalszej utracie krwi. Jest on otoczony siatką fibrynową, co zapewnia mu stabilność oraz skuteczną ochronę organizmu. Wytworzenie trwałej sieci fibryny z fibrynogenu jest jednym z najważniejszych momentów całej kaskady krzepnięcia.  Jeżeli cały ten proces przebiega prawidłowo, krwawienie ustaje, a powstający skrzep zostaje po pewnym czasie rozpuszczony. Układy krzepnięcia i fibrynolizy zachowują równowagę. W przypadku kiedy układ krzepnięcia jest aktywowany nadmiernie, wytwarzane są zakrzepy również w miejscach, gdzie nie doszło do przerwania ciągłości naczynia. Prowadzi to do jego zwężenia, utrudnienia przepływu krwi i niedotlenienia tkanek. W takich sytuacjach zachodzi zwiększona fibrynoliza, po to, aby istniejących skrzepy zostały rozpuszczone. W wyniku tego procesu we krwi pojawia się podwyższone stężenie produktów rozpadu skrzepu - D-dimerów.

Badanie poziomu D-dimerów we krwi jest jednym z ważniejszych badań w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zator płucny czy zakrzepica żył głębokich kończyn. Powstający w żyłach skrzep zamyka światło naczynia, utrudniając przepływ krwi, co może doprowadzić do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych.

Kto powinien wykonać badanie D-dimerów we krwi

Badanie D-dimerów powinni wykonać pacjenci z podejrzeniem chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich kończyn czy zator płucny. Badanie również powinni wykonać pacjenci, którzy chorowali na Covid 19 z objawami ze strony płuc i układu oddechowego.

Charakterystyczne objawy zakrzepicy żył głębokich kończyn:

• obrzęk lub ból kończyny dotkniętej chorobą,
• większa tkliwość,
• wyższą ciepłotę,
• rumień lub rozszerzenie żył powierzchownych kończyny.

Objawy zatorowości płucnej:

• dusznością/płytki oddech,
• ból klatki piersiowej,
• omdlenia, krwioplucie lub nagła niestabilność hemodynamiczna,
• kaszel,
• sine zabarwienie skóry.

Czynniki ryzyka wystąpienia chorób zakrzepowych:

• otyłość,
• wiek,
• pacjenci obciążeni chorobą rodzinnie,
• leki (doustna antykoncepcja, chemioterapia),
• długotrwałe unieruchomienie,
• po operacjach, urazach,
• epizody sercowo-naczyniowe,
• choroby nowotworowe.

Kiedy powinno się wykonać badanie D-dimerów

Badanie D-dimerów powinno się wykonać, kiedy istnieje ryzyko zachorowania na poważne i zagrażające życiu choroby zakrzepowe, takie jak zator płucny czy zakrzepica żył głębokich. Czynnikami sprzyjającymi wystąpieniu tych chorób są:

• otyłość,
• siedzący tryb życia,
• urazy kończyn,
• skłonność do żylaków,
• choroby naczyń,
• choroby nowotworowe,
• obciążenie rodzinne,
• niektóre leki (doustna antykoncepcja),
• długotrwałe unieruchomienia, np. po operacjach.

Do wykonania badania może skłonić nieprawidłowy wynik płytek krwi będącymi jednym z parametrów morfologii krwi. 

Niepokojące objawy towarzyszące to:

• obrzęk i ból w kończynach dolnych 
• zaczerwienie 
• wzrost ciepłoty kończyn,
• duszności i ból w klatce piersiowej
• osłabienie,
• męczliwość, zadyszka,
• zaburzenia mówienia, widzenia, i równowagi,
• kaszel, któremu może towarzyszyć odkrztuszanie krwi, 
• gorączka.

D-dimery normy

Do 69 roku życia: 500 ng/mlFEU

Po 69 roku życia: 700 ng/mlFEU

Podwyższone wyniki badania D-dimerów:

• żylna choroba zakrzepowo-zatorowa,
• DIC,
• ostry zespół wieńcowy,
• stany zapalne w tym zaostrzenie choroby zwyrodnieniowej stawów,
• nowotwory,
• żylaki, niewydolność żylna,
• stany po operacji, urazach.