Treponema Pallidum - test przesiewowy

Badanie VDRL wykrywa przeciwciała pojawiające się w surowicy osoby badanej w przebiegu zakażenia bakterią  krętka bladego, która wywołuje kiłę.  Przeciwciała pojawiają się we krwi w czasie  4-6 tygodni od zakażenia, dając dodatni wynik badania VDRL. Wynik staje się ponownie ujemny w kilka miesięcy po skutecznym leczeniu. 

Kiła to choroba, należąca do chorób przenoszonych drogą płciową - STD (ang. sexually transmitted diseases. Jest chorobą zakaźną o przewlekłym i cyklicznym charakterze (wyróżnia się kilka  etapów choroby) wywoływaną przez bakterię krętek blady (Treponema Pallidum).

Do zakażenia kiłą dochodzi przez kontakt bezpośredni, najczęściej w czasie stosunku płciowego z osobą zakażoną. Do zakażenia może dojść także poprzez błony śluzowe, przez kontakt ze zmianą chorobową    (owrzodzenie) w miejscach intymnych partnera seksualnego. Możliwe jest także zakażenie przez krew oraz łożysko.

U kobiet ciężarnych kiła może być przyczyną  wielu komplikacji, łącznie z poronieniem i przedwczesnym porodem.

Kiła (Treponema pallidum) - VDRL - cel badania

VDRL (Veneral Diseases Research Laboratory) jest testem przesiewowym jakościowym, którego celem jest wykrycie u pacjenta ewentualnego zakażenia kiłą. Jest to test zaliczany do klasycznych nieswoistych odczynów serologicznych. Badanie umożliwia wykrycie we krwi pacjenta przeciwciał przeciwko Treponema pallidum, świadczących o zakażeniu kiłą.

Kiła - rodzaje

Wyróżnia się kiłę nabytą, do zakażenia dochodzi najczęściej drogą płciową, oraz kiłę wrodzoną, gdy bakteria dzięki zdolności przenikania przez łożysko dostaje się do organizmu płodu.

Do zakażenia dziecka może dojść także w trakcie porodu. Zakażenie w tym przypadku następuje w czasie przechodzenia  noworodka  przez kanał rodny kobiety zakażonej. W tym czasie  może dojść do przeniesienia bakterii Treponema pallidum z matki na dziecko.

Po wniknięciu do organizmu bakteria krętka bladego szybko namnaża się w układzie limfatycznym osoby zakażonej, jest to okres inkubacji bakterii. Jeżeli w tym czasie nie zostanie wdrożone leczenie (antybiotykoterapia), dochodzi do rozwoju kiły, która przebiega w kilku etapach: 

• kiła wczesna (zakaźna), w tej fazie zakażenia pojawia się bezbolesny wrzód.  Owrzodzenie  nie daje żadnych objawów bólowych, stąd jest łatwe do przeoczenia. Owrzodzenie najczęściej jest zlokalizowane w okolicy narządów płciowych, a w przypadku stosunku oralnego również w gardle, na wargach i na języku, może wystąpić także na palcach dłoni i kanale odbytu, w zależności od typu kontaktu seksualnego. Owrzodzenie, nawet nieleczone wygaja się po upływie 4-6 tygodni. Choroba przechodzi w kolejną fazę.
• kiła wtórna, która przebiega z wysypką, nazywana osutką kiłową. Wysypka pojawia się zazwyczaj na skórze dłoni, stóp, głowy i błonach śluzowych. Wysypka kiłowa przebiega bez świądu. W początkowej fazie ma postać plamistą, są to małe czerwone plamki. Po zaniknięciu plamek następują nawroty wysypki w formie grudek, z których po ich zadrapaniu wydostaje się płyn surowiczy. Wysypce czasem towarzyszą objawy grypopodobne, obserwuje się powiększenie węzłów chłonnych. Objawy kiły wtórnej pojawiają się  w okresie  od 6 tygodni do 6 miesięcy po wystąpieniu owrzodzenia. Jeżeli osoba zakażona ni  jest poddana leczeniu, wysypka może powracać  w kilku fazach, pomiędzy którymi występują okresy  bezobjawowe, trwające 1-2 lata
• kiła utajona, do tej fazy zalicza się wszystkie stadia choroby przebiegające  bez objawów klinicznych.  Brak objawów powoduje trudności w wykryciu kiły, w tym etapie  zdiagnozowanie  choroby  jest możliwe  jedynie  za pomocą testów serologicznych z krwi. 
• kiła późna (niezakaźna) –  w tej fazie kiły pojawiają się zmiany w narządach zwane kilakami, mogą występowa w stawach, wątrobie, nerkach.  Do zmian późnych należą też powikłania  neurologiczne (porażenia), a także sercowo-naczyniowe, takie jak zapalenie aorty, tętniak aorty, zwężenie tętnic wieńcowych. Powikłania kiły późnej mogą wystąpić wiele lat po infekcji pierwotnej, jeśli nie są leczone prowadzą do śmierci .
• Zakażenie płodu w czasie ciąży prowadzi do kiły wrodzonej. Dziecko zostaje zakażone w wyniku przejścia bakterii krętka bladego przez łożysko. Zakażenie kiłą w czasie ciąży może być przyczyną poronienia, śmierci płodu, wad rozwojowych płodu takich jak: wady centralnego układu nerwowego, upośledzenie intelektualne, głuchota, ślepota, wady kości i zębów.  

Dodatni wynik testu przesiewowego VDRL w kierunku kiły wymaga wykonania dodatkowych badań tzw. testów potwierdzenia wykorzystujących odczyny swoiste, takich jak: FTA, FTA-Abs, TPHA.

Wykrycie kiły u osoby zakażonej oraz partnera seksualnego osoby zakażonej, leczenie obojga partnerów, powstrzymywanie się od przypadkowych kontaktów seksualnych, stosowanie prezerwatyw oraz wykonywanie badań przesiewowych u kobiet w ciąży znacznie ograniczają ryzyko zakażenia kiłą.

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

Wynik badania prawidłowy, świadczący o braku zakażenia to wynik niereaktywny (ujemny).

Czynnikami mogącymi zakłócać test i dawać wyniki fałszywie dodatnie w badaniu VDRL są zakażenia innymi patogenami np. wirusem HIV, krętkami Borrelia (osoby chore na boreliozę, w chorobach autoimmunologicznych np. w toczniu rumieniowatym, w niektórych zapalaniach płuc. 

Wynik fałszywie ujemny może być uzyskany w bardzo wczesnym okresie zakażenia, gdy we krwi nie ma jeszcze przeciwciał w wykrywalnej ilości. Może także być uzyskany w przypadku osób z obniżoną odpornością lub w stanie immunosupresji.