Lipoproteina a

Lipoproteina (a), oznaczana jako Lp(a), to zmodyfikowana cząsteczka LDL (złego cholesterolu) połączonego z białkiem apolipoproteiną(a). Ze względu na swoją strukturę, Lp(a) ma zdolność odkładania się w ścianach naczyń, prowadząc do miażdżycy i zwiększając ryzyko zawału serca, udaru mózgu oraz zwężenia aorty. 

Lipoproteina a – cel badania

Celem badania Lp(a) jest:

• ocena ryzyka sercowo-naczyniowego niezależnego od poziomu cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL,
• identyfikacja osób z podwyższonym genetycznym ryzykiem chorób serca,
• wsparcie decyzji terapeutycznych, zwłaszcza u osób z rodzinnym wywiadem kardiologicznym lub w młodym wieku po zawale.

Dlaczego warto wykonać badanie Lipoproteina a?

• Wysoki poziom Lp(a) może występować przy prawidłowym cholesterolu całkowitym, maskując realne zagrożenie.
• To niezależny czynnik ryzyka – standardowa dieta czy styl życia mają ograniczony wpływ na jego poziom.
• Wczesne wykrycie podwyższonego Lp(a) może pomóc wdrożyć profilaktykę chorób serca, np. leczenie statynami, lub styl życia opartego na maksymalnej redukcji ryzyka.

Kto powinien wykonać badanie Lipoproteina a?

• osoby z wywiadem rodzinnym chorób serca (zawał, udar, miażdżyca przed 55/65 r.ż.),
• osoby, które przeszły zawał lub udar przy prawidłowym profilu lipidowym,
• pacjenci z hiperlipidemią rodzinną,
• osoby, u których klasyczna terapia lipidowa nie przynosi oczekiwanych efektów,
• w ramach badań profilaktycznych serca po 40 r.ż. lub wcześniej – na zalecenie lekarza.

Lipoproteina a – zakresy referencyjne (normy)

Wg wytycznych PTDL i PTL z 2024r, wartości oczekiwane dla pacjentów będących na czczo i nie na czczo przy ryzyku sercowo – naczyniowym:

30-50 mg/dl umiarkowane ryzyko sercowo-naczyniowe

>50 -180 mg/dl duże ryzyko sercowo -naczyniowe

>180 mg/dl bardzo duże ryzyko sercowo – naczyniowe

U osób z rodzinną hipercholesterolemią i/lub ostrym zespołem wieńcowym stężenie lipoproteiny może przekraczać 50 mg/dl przy zachowanych zalecanych stężeniach cholesterolu LDL.

Lipoproteina a – interpretacja wyników

• Niski poziom Lp(a) → nie wymaga działań.
• Wysoki poziom Lp(a) → zwiększone ryzyko miażdżycy i powikłań sercowo-naczyniowych, nawet przy normalnym poziomie LDL.
• Wysoki wynik wskazuje na potrzebę rozszerzonej diagnostyki kardiologicznej 

Kiedy powinno się wykonać badanie?

• Jednorazowo – w dorosłym życiu (po 18. roku życia), szczególnie przy dodatnim wywiadzie rodzinnym.
• Powtórzenie tylko na zalecenie lekarza (np. przy zmienionych warunkach klinicznych lub po leczeniu).

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

• Podwyższony poziom: genetyczna predyspozycja (najczęstsza), niewydolność nerek, stany zapalne, zaburzenia metaboliczne.
• Obniżony poziom: bardzo rzadki, może wystąpić przy niektórych chorobach wątroby.