Lipoproteina a

Lipoproteina (a), oznaczana jako Lp(a), to zmodyfikowana cząsteczka cholesterolu LDL połączona z apolipoproteiną(a). Ze względu na swoje właściwości proaterogenne i prozakrzepowe, Lp(a) odgrywa istotną rolę w rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.

Podwyższony poziom lipoproteiny(a) zwiększa ryzyko:

• miażdżycy,
• zawału serca,
• udaru mózgu,
• zwężenia zastawki aortalnej.

Lipoproteina (a) – cel badania

Badanie lipoproteiny(a) wykonuje się w celu:

• oceny ryzyka sercowo-naczyniowego niezależnego od cholesterolu LDL,
• identyfikacji osób z genetycznie uwarunkowanym ryzykiem chorób serca,
• wsparcia decyzji terapeutycznych u pacjentów z wywiadem rodzinnym lub wczesnymi incydentami sercowo-naczyniowymi.

Dlaczego warto wykonać badanie Lp(a)?

• Wysokie Lp(a) może występować przy prawidłowym cholesterolu LDL.
• Jest to niezależny czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego.
• Poziom Lp(a) jest w dużej mierze uwarunkowany genetycznie i pozostaje względnie stały przez całe życie.
• Wczesne wykrycie pozwala na intensyfikację profilaktyki i leczenia ryzyka sercowo-naczyniowego.

Kto powinien wykonać badanie lipoproteiny (a)?

Badanie Lp(a) zalecane jest szczególnie u:

• osób z rodzinnym wywiadem chorób serca (zawał, udar, miażdżyca),
• pacjentów po incydentach sercowo-naczyniowych mimo prawidłowego lipidogramu,
• osób z hipercholesterolemią rodzinną,
• pacjentów z nieskuteczną standardową terapią lipidową,

osób po 40. roku życia w ramach profilaktyki (lub wcześniej na zalecenie lekarza).

Lipoproteina (a) – zakresy referencyjne (normy)

Wg wytycznych PTDL i PTL z 2024r, wartości oczekiwane dla pacjentów będących na czczo
i nie na czczo przy ryzyku sercowo – naczyniowym:

• < 75 nmol/l – stężenie prawidłowe
• 75–125 nmol/l – umiarkowane ryzyko sercowo-naczyniowe
• 125–450 nmol/l – wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe
• > 450 nmol/l – bardzo wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe

Uwaga:
Ze względu na różnice w budowie cząsteczki Lp(a), nie istnieje stały przelicznik między mg/dl
a nmol/l. Nie należy porównywać ani przeliczać wyników między tymi jednostkami.

Lipoproteina (a) – interpretacja wyników

• Niskie stężenie Lp(a) → brak istotnego dodatkowego ryzyka
• Podwyższone Lp(a) → zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, niezależnie
  od LDL

Wysoki poziom Lp(a) może wskazywać na konieczność:

• rozszerzonej diagnostyki kardiologicznej,
• intensyfikacji leczenia czynników ryzyka.

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

Podwyższona Lp(a):

• predyspozycja genetyczna (najczęstsza),
• przewlekła choroba nerek,
• stany zapalne,
• zaburzenia metaboliczne.

Obniżona Lp(a):

• rzadkie, mogą występować w chorobach wątroby.