Prokalcytonina

Organizm człowieka podczas rozwijającego się procesu chorobowego wytwarza białka ostrej fazy, które są istotnymi markerami stanu zapalnego. Oznaczenie we krwi stężenia tych biomarkerów jest istotne w diagnostyce laboratoryjnej. Prokalcytonina, PCT jest jednym z tych markerów.

Prokalcytonina (PCT) to biomarker białkowy, który w zdrowym organizmie występuje w bardzo niskich stężeniach. W warunkach patologicznych, takich jak ciężkie infekcje bakteryjne, jego poziom gwałtownie wzrasta, co czyni go czułym wskaźnikiem toczącego się procesu zapalnego. Prokalcytonina jest to białko prekursorowe dla hormonu kalcytoniny biorącego udział w regulacji gospodarki fosforanowo- białkowej.

Prokalcytonina - cel badania

 Badanie krwi w kierunku PCT stosuje się przede wszystkim w diagnostyce poważnych zakażeń, takich jak:

• Diagnostyka sepsy – wykrywanie ciężkich zakażeń ogólnoustrojowych.
• Test na infekcje bakteryjne – różnicowanie infekcji bakteryjnych i wirusowych.
• Ocena ciężkości zakażenia i odpowiedzi organizmu na leczenie.
• Monitorowanie pacjentów na oddziałach intensywnej terapii.

Prokalcytonina - interpretacja wyników

• Niski poziom prokalcytoniny (< 0,05–0,5 ng/ml) – zwykle wskazuje na brak zakażenia bakteryjnego lub łagodne zapalenie.
• Umiarkowany wzrost (0,5–2,0 ng/ml) – może sugerować zakażenie bakteryjne lub przewlekły stan zapalny.
• Znaczne podwyższenie (> 2,0 ng/ml) – wskazuje na ciężkie zakażenie bakteryjne, w tym potencjalną sepsę.
• Bardzo wysokie wartości (> 10 ng/ml) – silnie sugerują uogólnioną infekcję i wysokie ryzyko wstrząsu septycznego.

Prokalcytonina - kiedy wykonać badanie

Prokalcytoninę, PCT- test na ciężkie infekcje bakteryjne zaleca się w przypadku:

• Gorączki o nieznanej przyczynie.
• Podejrzenia sepsy lub wstrząsu septycznego.
• Diagnostyki i monitorowania zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub infekcji dróg moczowych.
• Oceny ryzyka nadkażenia bakteryjnego w infekcjach wirusowych (np. grypa, COVID-19).
• Monitorowania skuteczności leczenia antybiotykami.
• Diagnozowaniu zakażeń u noworodków.
• Różnicowanie i diagnostyka etiologii ostrego zapalenia trzustki.
• Wykluczenia zakażenia u pacjentów przed poważnymi zabiegami. 
• Po zabiegach chirurgicznych, ciężkich urazach, u pacjentów z rozległymi poparzeniami z rozwijającą się infekcją ogólnoustrojową.

Prokalcytonina - możliwe przyczyny odchyleń od normy

Podwyższony poziom prokalcytoniny świadczy o stanie zapalnym i może wynikać z:

• Ciężkich zakażeń bakteryjnych (sepsa, zapalenie płuc, zapalenie otrzewnej).
• Oparzeń i urazów wielonarządowych.
• Operacji chirurgicznych i przeszczepów.
• Ciężkich chorób nowotworowych.

 Niski poziom markera zapalnego prokalcytoniny nie wyklucza całkowicie infekcji, szczególnie w jej wczesnej fazie lub w infekcjach wirusowych.