DHEA-SO4

DHEA SO4 jest hormonem steroidowym wytwarzanym przez nadnercza. Nadnercza są najważniejszym źródłem DHEA / DHEA-SO4, jednak tylko ok. 50% DHEA znajdującego się w osoczu jest pochodzenia nadnerczowego.

Poza nadnerczami, źródłem obu form są jądra oraz ośrodkowy układ nerwowy. Jego produkcję reguluje ACTH (hormon adrenokortykotropowy) i prolaktyna, i jest wydzielany przez nadnercza ze stałą szybkością przez cały dzień (nieznaczny rytm dobowy). Stabilne stężenie DHEA SO4 powoduje to, że jest dobrym wskaźnikiem wydzielania androgennych hormonów nadnerczowych.

Pomiar poziomu DHEA-SO4 razem z wolnym testosteronem jest badaniem przesiewowym w kierunku hiperandrogenizmu, jako przyczyny wirylizacji, hirsutyzmu i alopecji (łysienie) u kobiet oraz przedwczesnego lub opóźnionego dojrzewania chłopców. DHEA i DHEA SO4 są prekursorami testosteronu, dihydrotestosteronu (DHT) i androstendionu u mężczyzn oraz estradiolu u kobiet. Główną formą krążącą we krwi jest hydrofilna postać DHEA So4, natomiast DHEA jest formą, wewnątrzkomórkowo metabolizowaną do androgenów i estrogenów.

DHEA So4 ma również działanie korzystne na syntezę mięśni oraz gospodarkę insulinową.

DHEA SO4 - cel badania 

Do oznaczenia poziomu stężenia DHEA SO4 (siarczan dehydroepiandrosteronu) w surowicy, wykonuje się badania, gdy występują podejrzenia guzów wirylizujących, wrodzonego przerostu nadnerczy lub też, gdy istnieją bloki metaboliczne.

Najczęstsze wskazania do badania DHEA-SO4 obejmują stany, w których:

• u kobiet występują cechy męskie, m.in. nadmierny rozrost włosów - hirsutyzm, obniżenie głosu, zwiększenia masy mięśniowej,
• u mężczyzn, np.: przedwczesne dojrzewanie płciowe, bezpłodność. 

Możliwe powody odchyleń od normy

Wzrost stężenia - przyczyny: 

• choroba Cushinga – zależna od ACTH nadczynność nadnerczy (mikrogruczolaki przysadki wydzielające ACTH),
• ektopowe wydzielanie ACTH w nowotworach nieendokrynnych np. płuc, jelit,
• zespół Cushinga –niezależny od ACTH (gruczolak nadnerczy, rak nadnerczy, przerost nadnerczy wrodzony i ujawniający się u dorosłych, gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza),
• otyłość,
• stres (urazy, choroby o ostrym przebiegu),
• zespół policystycznych jajników - PCOS.

Obniżenia stężenia - przyczyny

• choroba Addisona - infekcje: grzybicze, wirusowe (CMV, HIV), bakteryjne (gruźlica),
• choroby autoimmunologiczne,
• nacieki nowotworowe,
• adrenoleukodystrofia,
• wrodzona hipoplazja nadnerczy,
• krwotok do nadnerczy w wyniku infekcji: meningokoki, Pseudomonas,
• napromienianie,
• oporność na ACTH,
• obustronne usunięcie nadnerczy,
• niedoczynność przysadki,
• niedoczynność podwzgórza,
• niedoczynność tarczycy.