Rozmaz manualny

W badaniu ,,Rozmaz manualny” oceniane są następujące parametry:

Krwinki białe, czyli leukocyty, które wchodzą w skład morfologii krwi. Leukocyty są podstawowym elementem układu odpornościowego, biorą aktywny udział w odpowiedzi immunologicznej w przypadku wtargnięcia do organizmu czynników chorobotwórczych. Leukocyty (krwinki białe) dzielą się na 5 rodzajów, są to: neutrofile (granulocyty obojętnochłonne|), eozynofile (granulocyty kwasochłonne), bazofile (granulocyty obojętnochłonne), limfocyty i monocyty.

Erytrocyty, czyli krwinki czerwone, które są nośnikiem hemoglobiny, tj. białka wiążącego cząsteczki tlenu, dlatego ich główną funkcją jest transport tlenu z płuc (gdzie następuje wymiana tlenowa) do całego organizmu. Krwinki czerwone wytwarzane są w szpiku kostnym, przechodząc do krwiobiegu, krążą tam przez ok. 120 dni, po czym następuje ich rozpad i zastępowane są nowo powstałymi erytrocytami.

Płytki krwi to komórki, których zadaniem jest udział w procesie krzepnięcia krwi. Do zachowania sprawności procesu krzepnięcia niezbędna jest prawidłowa ilość płytek krwi. W ocenie mikroskopowej określana jest ich jakość i tendencje do tworzenia agregatów płytkowych.

Rozmaz manualny - cel badania 

Celem badania jest ocena białych krwinek krążących we Krwi obwodowej, co umożliwia wykrywanie białaczek, chorób krwi w układzie czerwonokrwinkowym oraz monitorowanie efektów leczenia. Badanie polega na ilościowej i jakościowej ocenie poszczególnych białych komórek krwi, wykrywaniu obecności młodych komórek w układzie białokrwinkowym oraz jakości krwinek czerwonych i płytek krwi.

Rozmaz manualny

Rozmaz manualny polega na wykonaniu preparatu (rozmazu kropli krwi) na szkiełku podstawowym, który następnie jest barwiony przy użyciu odpowiednich odczynników, suszony i oceniany pod mikroskopem przez wykwalifikowanego diagnostę laboratoryjnego. Ocenie podlegają wszystkie komórki występujące we krwi, a więc krwinki białe - leukocyty, krwinki czerwone - erytrocyty i płytki krwi. Leukocyty ocenia się pod względem ilości poszczególnych typów leukocytów, wyliczając ich procentowy udział w całości zliczonych 100 leukocytów. Analiza mikroskopowa daje możliwość uzyskania szczegółowych informacji o wszelkich nieprawidłowościach w budowie komórek oraz wykryć młode, niedojrzałe formy granulocytów, jak też limfocyty atypowe oraz inne komórki świadczące o infekcji wirusowej, co jest ważnym wskaźnikiem do rozpoznawania wielu chorób. Krwinki czerwone i płytki krwi ocenia się pod względem cech jakościowych takich jak budowa morfologiczna, kształt, wielkość. W przypadku, gdy w rozmazie stwierdzane są nieprawidłowości w zakresie tych cech, na wyniku badania zamieszczana jest informacja określająca charakter i nasilenie nieprawidłowości. Gdy ocena nie wykazuje odchyleń od normy, na wyniku badania nie jest zamieszczany komentarz dotyczący krwinek czerwonych i płytek krwi.

Ocena mikroskopowa krwinek czerwonych (erytrocytów) jest pomocna w diagnostyce chorób układu krwionośnego takich jak: niedokrwistość (anemia), choroby rozrostowe, np. czerwienica prawdziwa. Erytrocyty o prawidłowym kształcie mają postać dysku dwuwklęsłego, obecne w rozmazie manualnym krwinki czerwone o kształcie kulistym świadczą o sferocytozie - wrodzonej anemii hemolitycznej (żółtaczce hemolitycznej). Erytrocyty o nieprawidłowym kształcie są niszczone w śledzionie, w następstwie tego rozwija się anemia.

Ocena mikroskopowa krwinek białych (leukocytów) umożliwia zdiagnozowanie chorób takich jak: białaczki, stany zapalne, zakażenia pasożytnicze, alergie, niedobory odporności.

Morfologia z rozmazem manualnym jest zazwyczaj wykonywana, gdy w morfologii standardowej pojawiają się wyniki odbiegające od normy. 

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

Ocena wyników badania morfologii krwi oraz rozmazu manualnego służy do wstępnej oceny stanu zdrowia pacjenta.

Nieprawidłowe wyniki badań stwierdzone w układzie czerwonokrwinkowym występują w różnego typu niedokrwistościach (anemiach) i nieprawidłowościach w funkcjonowaniu szpiku kostnego.

Nieprawidłowe wyniki badań stwierdzone w układzie białokrwinkowym mogą świadczyć o infekcji czy innych stanach zapalnych, zaburzeniach odporności, chorobach rozrostowych szpiku i układu limfatycznego (białaczki szpikowe i limfatyczne) oraz zaburzeniach funkcjonowania szpiku kostnego.

Nieprawidłowe wyniki płytek krwi w morfologii mogą świadczyć o zaburzeniach w krzepnięciu krwi (zakrzepice, nadmierne skłonności do krwawień - skazy krwotoczne).

Badanie morfologii krwi należy do podstawowych badań przesiewowych oceniających ogólny stan zdrowia pacjenta i powinno być wykonane przynajmniej raz w roku.

Rozmaz manualny należy wykonać, gdy w morfologii krwi pojawiają się wyniki odbiegające od normy przede wszystkim w składzie krwinek białych.